urodzić; ja zaś badam ruchy złożone wyłącznie z konwertytów i ewentualnie z ich - zazwyczaj jeszcze niedorosłych — dzieci. Ponadto określenie denominacja w literaturze przedmiotu, zwłaszcza polskiej, występuje stosunkowo rzadko13.

Pojęciem, które budzi znacznie mniej wątpliwości, jest kult (ruch kultowy; niekiedy wyróżnia się też luźno powiązane audytoria kultowe i kulty usługowe14), określany jako grupa bardziej od sekty amorficzna, tolerująca w większym stopniu indywidualizację życia religijnego swych członków (dopuszczająca niekiedy doktrynalne przebóstwienie człowieka), sięgająca do różnych tradycji religijnych, niemająca więc charakteru schizmatycznego. Definicja ta, choć bardzo ogólna, niezupełnie przystaje do wszystkich opisywanych tu ugrupowań. Świadkowie Jehowy, na przykład, niewątpliwie nie są organizacją amorficzną i mają bardzo niewielką tolerancję dla zachowań i przekonań indywidualistycznych.

Pozostaje więc najbardziej pasujący - i zapewne w związku z tym najczęściej w literaturze przedmiotu spotykany - termin nowe ruchy religijne. Zaletą jest jego pojemność, zaś wadą to, iż niezbyt klarownie wskazuje na swój przedmiot, wytyczając zaledwie pewien — dość szeroki - obszar rzeczywistości. Oto jedna z typowych definicji nowych ruchów religijnych autorstwa Eileen Barker, ich znanej badaczki: „Terminu nowy ruch religijny używa się dla określenia wewnętrznie zróżnicowanego zespołu organizacji, z których większość pojawiła się w dzisiejszej postaci w drugiej połowie naszego wieku i które oferują zwykle pewien rodzaj odpowiedzi na fundamentalne pytania natury religijnej, duchowej i filozoficznej"15.

Dla porządku dodam, iż do nowych ruchów religijnych zalicza się również formacje powstałe w XIX stuleciu (w przypadku tej pracy są to bahaici i świadkowie Jehowy). Istnieją oczywiście próby precyzowania terminu; mówi się na