12

MARTA ZIMNIAK-H AŁAJKO

znawców zostało poturbowanych podczas publicznych wykładów przez aktywistów ugrupowania nacjonalistycznego. Misja Czaitanii jest członkiem Fundacji na rzecz Wolności Religijnej i usiłuje bronić swych praw, organizując manifestacje, a także wstępując na drogę sądową (proces o zniesławienie). Sprawy sądowe przeciągają się10, a tymczasem na ulicach pojawiają się plakaty ostrzegające przed niebezpiecznymi sektami. Misja Czaitanii figuruje na pierwszym miejscu.

Ośrodek Brahma Kumaris sąsiaduje z katolicką świątynią. Po kilku żarliwych kazaniach księdza katolicy ruszyli na „sek-ciarzy". Zdewastowano furtkę i ogródek. Rozmowa z biskupem pomogła niewiele, ponieważ był wyraźnie po stronie księdza.

Są to tylko przykłady, pokazują jednak, z jakimi problemami spotykają się na co dzień członkowie nowych ruchów religijnych. Jestem przekonana, że przyczyną negatywnej opinii o nowych wyznaniach jest nie tylko ich inność, lecz przede wszystkim niewiedza.

Kwestie terminologiczne

Na określenie analizowanych tu zjawisk religijnych proponuje się różne terminy; mówi się więc o sektach, denominacjach, kultach bądź ruchach kultowych, ruchach pogranicza nauki i religii lub też nowych ruchach religijnych. Wybór określenia nowe ruchy religijne, którego tutaj dokonuję, wymaga krótkiego choćby uzasadnienia. Przyjrzyjmy się więc najpierw klasycznej, socjologicznej definicji sekty.

W troeltschowsko-weberowskim ujęciu sekty11, do którego odwołuje się także ksiądz Władysław Piwowarski12, wyróżnić możemy następujące jej cechy:

1. Sekta jest niewielką, ekskluzywną (w podwójnym znaczeniu: zamkniętą i dostępną wybranym) grupą religijną,


NOWE RUCHY RELIGIJNE

13

której członków łączą osobiste, bezpośrednie więzi. W jej obrębie mogą się tworzyć mniejsze grupy.

2. Sekta przeciwstawia się ziemskiemu porządkowi, czemu towarzyszą oczekiwania eschatologiczne i program polepszenia standardu życia.

3. Sekta korzysta selektywnie z idei chrześcijańskich (często kładzie nacisk na Ewangelię) i, nawiązując do idei Kościoła pierwotnego, uważa, że współczesny Kościół błądzi, podobnie jak wszyscy ludzie pozostający poza sektą.

4. Myślenie członków sekty cechuje schematyzm, radykalizm i bezkompromisowość. Przeciwstawiając się ostro przekonaniom mas, narażają się oni na wrogość i prześladowania.

5. Decyzja o wstąpieniu do sekty jest zawsze dobrowolna i świadoma. W ten sposób adepci realizują swą wolność. Inicjacja następuje po osiągnięciu odpowiedniej wiedzy i dojrzałości. Ogromną wagę przywiązuje się do osobistej refleksji.

6. Doskonalenie dokonuje się przez osobiste doświadczenia, nie przez sakramenty.

7. Aktywność członków sekty dotyczy głównie kultywowanego stylu życia. Nacisk kładzie się na etyczną i moralną doskonałość osób, nie ich liczbę.

8. Religijność sekty można nazwać intensywną i można ją przeciwstawić ekstensywnej religijności Kościoła powszechnego (według terminologii Webera - Kościoła ludowego).

9. Sekta nie usiłuje wywierać wpływu na państwo.

10. W sekcie nie istnieje wyspecjalizowana warstwa duchownych, charyzmę posiada każdy członek sekty.

11. Praktykowaną w sekcie ascezę można nazwać niehe-roiczną, ponieważ praktykuje się ją jako ucieczkę od świata w imię postulatu miłości tudzież jako rezygnację z wyrafinowanych uciech.


Creative Commons License Prawa do treści książki "Raj oswojony" posiada Marta Zimniak-Hałajko. Książka jest dostępna na licencji Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne 3.0 Polska.