MARTA ZIMNIAK-HAŁAJKO

wspólnotowy charakter życia w nowych ruchach religijnych w dużym stopniu przyczynia się do ich popularności. Refleksje na ten temat snuje ksiądz Władysław Piwowarski w tekście o wymownym tytule Od „Kościoła ludu" do „Kościoła wyboru". Kościół przyszłości będzie Kościołem parafialnym, wspólnotowym „wyspiarskim" Kościołem wyboru27. Kościół ma już świadomość konieczności dostosowania form swojej działalności do zachodzących dzisiaj przemian religijności.

Refleksja socjologiczna poświęcona współczesnej sytuacji religii jest bardzo bogata. Pisze się więc tu między innymi o de-konstrukcji legitymizacji przez sekularyzację (w wymiarze społecznym i psychologicznym), pluralizm i subiektywiza-cję28. Peter Berger zauważa w dzisiejszej kulturze obecność zjawiska, które określa mianem „imperatywu heretyckiego": „W premodernistycznych sytuacjach - twierdzi - istniał świat religijnych pewności, czasami zakłócany przez heretyczne dewiacje. W sytuacji modernistycznej, przeciwnie, istnieje świat religijnej niepewności, czasami zakłócany przez mniej lub bardziej pewne konstrukcje religijnej przynależności. [...] Dla człowieka modernistycznego herezja staje się zwykle koniecznością. Lub też modernizacja tworzy nową sytuację, w której wybieranie staje się imperatywem. Aktualnie, zupełnie nieoczekiwanie, herezja nie jest skierowana przeciw jasnemu zapleczu autorytatywnej tradycji. Zaplecze to stało się niejasne albo w ogóle zniknęło"29.

Człowiek ma przeto współcześnie nie tylko konieczność, lecz i świadomość arbitralności wyboru; często wskazuje się więc na powodowaną tym kruchość przynależności religijnej, a także jej częste zmiany. „Sytuacja pluralistyczna jest przede wszystkim sytuacją rynkową- instytucje religijne stają się agencjami rynkowymi, a tradycje religijne - artykułami konsumpcyjnymi. [...] Nacisk, aby osiągnąć wyniki