Rozprzestrzenianie się demokracji poza obszarem kultury zachodniej jest też dla mnie interesujące z punktu widzenia antropologicznego. Jest to, moim zdaniem, perspektywa niezbędna, jeśli poszukujemy odpowiedzi na pytanie o demokratyzację reżimów autorytarnych. Demokracja nie jest abstrakcyjnym systemem formalnym, którego każdy może nauczyć się tak jak matematyki, ale częścią kultury w najszerszym, antropologicznym sensie tego słowa, czyli s p o s o b u ż y c i a. Wartości, na których się opiera, nie są powszechnie przyjmowane i mają raczej status partykularnych wartości świata zachodniego. Nie stoję w tej książce bynajmniej na stanowisku absolutnej kulturowej nieprzepuszczalności. Transfery, zapożyczenia, hybrydyzacje i kombinacje wzorów kultury należą do jej istoty. Kultura absolutnie czysta, niepoddana żadnym obcym wpływom to zaledwie konserwatywno-nacjonalistyczny fantazmat. Nie ma więc żadnego powodu, aby uważać, że demokracja jako sposób organizacji życia politycznego nie może istnieć nigdzie poza środowiskiem kulturowym Zachodu. Poświęcam dużo miejsca analizie przypadku Japonii jako demokratyzacji zasadniczo udanej. Sedno problemu polega jednak na tym, że każdy przypadek ma swoją własną specyf kę. Jest logicznym błędem utrzymywać – jak twierdzili apologeci amerykańskiej inwazji na Irak – że skoro możliwa była budowa liberalnej demokracji w Japonii, to uda się to również na Bliskim Wschodzie. Odmienność kulturowa obu regionów jest tak wielka, że jakiekolwiek generalizacje pozostają nieuprawnione.

Przypadek Tajlandii dobrze ilustruje, jak ważną rolę w rozwoju odgrywają lokalne wzorce kulturowe, uwidacznia jednak także nieusuwalne uwikłanie każdego państwa w grę globalnego kapitału. Sensowna analiza społecznej, politycznej i ekonomicznej ewolucji jakiegokolwiek kraju nie jest, moim zdaniem, w ogóle możliwa bez uwzględnienia globalnego kontekstu. Jestem przeciwny izolacjonistycznemu rozumowaniu w kategoriach wyłącznie lokalnych uwarunkowań demokratyzacji lub rozwoju ekonomicznego. Dlatego jako ogólną ramę analizy przyjmuję teorie systemów i zależności rozwinięte przez Samira Amina, Giovanniego Arrighiego, André Gundera Franka i Immanuela Wallersteina. Są to, historycznie rzecz biorąc, pierwsze i do tej pory najbardziej kompletne koncepcje tłumaczące dynamikę światowego systemu kapitalistycznego i jej wpływ na sytuację społeczno-polityczną w krajach rozwijających się. W spójny sposób wyjaśniają one zarówno kolonializm, jak i globalizację, łącząc to, co w wielu ujęciach – zwłaszcza liberalnych i konserwatywnych – jest traktowane jako procesy całkowicie izolowane i niemające ze sobą nic