no-polityczną w stronę oligarchii. Jak postaram się pokazać w pierwszym rozdziale, nie jest to bynajmniej niepożądany def cyt demokracji liberalnej, ale raczej mechanizm celowo i starannie zaprojektowany przez faktycznych kodyf katorów naszych ustrojów politycznych, czyli amerykańskich polityków końca XVIII w. Dlatego też doskonalenie liberalnego porządku nawet poprzez wyciąganie wszystkich konsekwencji z postulatów, na których jest zbudowany – co proponuje na przykład Chantal Mouf e – ma swoje nieprzekraczalne granice. Nie da się w jego obrębie rozwiązać przynajmniej kilku najbardziej palących problemów współczesności, takich jak pęknięcie świata na bogatą i sytą Północ oraz przymierające głodem Południe, globalna katastrofa ekologiczna czy rządy populistów. W książce przytaczam szereg zarówno teoretycznych, jak i praktycznych argumentów na rzecz takiego postawienia sprawy.

Z drugiej strony nie zgadzam się z konserwatywnie zabarwioną krytyką współczesności, jaką w naukach społecznych uprawia na przykład Slavoj Žižek, a w literaturze Michel Houellebecq41. Liberalny konsensus jest zły, ale wszystko, co było wcześniej, zasługuje na jeszcze gorszą ocenę. Historia ostatnich dwustu lat jest wartościowym ruchem w kierunku emancypacji, o czym lewicowa krytyka (neo)liberalizmu, mająca właśnie w nim swojego głównego wroga, zdaje się czasami zapominać. Dlatego swoje stanowisko uznaję za bliższe oryginalnej pozycji Marksa niż wielu współczesnym opiniom. Burżuazja i kapitalizm wykonały dużo pożytecznej pracy, jednak aby możliwy był dalszy postęp, muszą one zostać przekroczone tak samo, jak wszystkie poprzednie formacje społeczne, polityczne i ekonomiczne. Punkt, w którym nie zgadzam się z Marksem, to jego wiara, że gdy kapitalizm upadnie powalony wewnętrznymi sprzecznościami, nastanie na pewno lepsza epoka powszechnego dobrobytu i szczęśliwości. Rozkład istniejących reżimów i formacji następuje na skutek ich własnej dynamiki. Jest spowodowany czynnikami, które niekoniecznie muszą mieć charakter wewnętrznych sprzeczności, jak chciał Marks czy Róża Luksemburg. Wpisanym w każdy system zagrożeniem jest na przykład to, na co wskazują Ulrich Beck i Peter Sloterdijk, a mia-41 Nazwanie Žižka, piewcy Lenina i rewolucji, konserwatystą może w pierwszej chwili wydawać się paradoksalne, jak jednak postaram się pokazać, wizja rewolucji jako la-canowskiego Aktu zawieszającego na chwilę władzę Symbolicznego, która musi jednak ostatecznie powrócić w postaci jakiegoś rodzaju represji, sprowadza się do konserwatywnej negacji rewolucji jako siły mogącej zasadniczo zmienić świat nie tylko na inny, ale też na lepszy.