WYSUNIĘCIE SIĘ FAMILII

NA CZOŁO STRONNIKÓW SASKICH W POLSCE

(DO JESIENI 1743 R.)

Początki Familii jako stronnictwa politycznego nie zostały dotąd zbadane, schyłkowe lata panowania Augusta II nie mają bowiem monografii dziejów politycznych; podstawowym o nich informatorem pozostaje biografia Stanisława Poniatowskiego pióra Kanteckiego. Porządkuje i nowelizuje to ujęcie podręcznik Konopczyńskiego, pomocne są też biogramy przywódców Familii w PSB 1.

Okresowi 1740-1745 poświęcona jest monografia Skibińskiego, która doczekała się ostrej recenzji Konopczyńskiego2. Choć przygotowanie edycji źródłowej jest dużą zasługą autora Europy a Polski, tomu I jego pracy (opracowania), nie można traktować jako wystarczającej podstawy do poznania działalności Familii w latach 1740 - 45. Celowe wydaje się swego rodzaju przeredagowanie tej monografii, z wykorzystaniem załączonych do niej źródeł i częściowym ich uzupełnieniem. Ten pozornie niekonsekwentny zabieg — bo można się zastanawiać, czy nie należało podjąć trudu zbadania owych lat całkiem na nowo — wydaje się usprawiedliwiony tym, że praca Skibińskiego nie ma poważniejszych luk faktograficznych. Dwa jej streszczenia dokonane przez Konopczyńskiego pogłębiają oceny wynikłe z ustalonych przez Skibińskiego faktów 3.

1 Kantecki t. I - II; W. Konopczyński, Dzieje Polski nowożytnej, t. II; PSB. t. IV, s. 272 - 275, 288 - 294 (August i Michał Czartoryscy).

2 Skibiński, t.I; W. Konopczyński, Recenzja z pracy Skibińskiego, KH 1911, t. XXVIII, s. 227-254 (dalej: Recenzja).

3 W. Konopczyński, Polska to dobie wojen śląskich, w: Od Sobieskiego do Kościuszki, Kraków 1921; tenże, Fatalny sejm, tamże.

14