Drugą ważną cechą tej definicji jest fakt, iż postawa jest zawsze czyjąś postawą, tzn. jest zjawiskiem istniejącym w psychice ludzkiej. O jej istnieniu i zakresie decyduje to, czy i w jaki sposób dana kategoria przedmiotów jest przez określonego człowieka postrzegana. Takie rozumienie pojęcia postawy pociąga za sobą istotne konsekwencje praktyczne. Artefaktem staje się mówienie o postawie danego człowieka wobec religii rozumianej przez badacza jako zespół dogmatów, jeśli religia oznacza dla badanego wyłącznie branie udziału w określonych obrzędach. Równie błędne staje się wnioskowanie z ogólnej postawy wobec np. pozycji społecznej o postawie badanego wobec poszczególnych elementów tej pozycji, jeśli postawy wobec tych elementów nie funkcjonują w jego psychice.

Trzecią ważną cechą cytowanej wyżej definicji jest znaczenie przypisywane poszczególnym komponentom postawy. Wymieniając jako składniki postawy komponent emocjonalno-oceniający, komponent poznawczy i komponent behawioralny, S. Nowak przypisuje jednocześnie komponentowi emocjonalno-oceniającemu rolę istotniejszą niż pozostałym. Jest on czynnikiem konstytuującym (w sensie definicyjnym) postawę. Pozostałe komponenty mogą ale nie muszą istnieć w danej postawie. Natomiast postawa nie zawierająca komponentu emocojnalno-oceniającego jest ex defini-tione niemożliwa. Nasuwa się zatem pytanie, dlaczego nie ograniczono treści definicji do tego jednego komponentu, traktując pozostałe jako czynniki określające różne podzakresy tak ogólnie zdefiniowanych postaw. Posłużmy się tutaj argumentacją autora: „Proponując wyżej trójelementową, strukturalną definicję postawy, kierowałem się tym samym dążeniem, które kazało kłaść silny nacisk przy stwierdzaniu istnienia i wyodrębnianiu zakresu postaw na podejście ze »współczynnikiem humanistycznym«. My-

16