i rycin związanych z pogrzebami głównie lwowskimi z 1 poł. XVIII w.

Nie posiadam również bliższych informacji ani zdjęć rzeźb z katafalku Józefa Potockiego, które obecnie znajdują się w Lwowskim Muzeum Historycznym i w Ermitażu w Leningradzie4 Nie są mi także znane podstawy w formie herbów z katedry lwowskiej, o których istnieniu wiem z listu prof. dr Mieczysława Gębarowicza z dnia 27 IX 1969 r. Nie odnalazłem ponadto kilku rycin, o których istnieniu wiadomo mi na podstawie relacji pogrzebowych 5 oraz rysunku Bibieny 6.

W pierwszych tomach Katalogu zabytków sztuki w Polsce nie zamieszczono informacji o katafalkach lub ich pozostałościach. Zapewne więc nie znam wszystkich rzeźb z katafalków z terenów województw: krakowskiego, łódzkiego i kieleckiego. Materiał, który udało mi się zebrać, zawdzięczam nie tylko własnej pracy, ale przede wszystkim przyjaznej pomocy z wielu stron.

Poczuwam się na tym miejscu do miłego obowiązku złożenia podziękowań: Dyrekcjom i Pracownikom Muzeów Narodowych w Warszawie, Krakowie, Poznaniu i Wrocławiu, Państwowym Zbiorom Sztuki na Wawelu, Bibliotece Ossolineum, Bibliotekom Seminaryjnym i Diecezjalnym w Gnieźnie i Pelplinie oraz Działom Starych Druków i Gabinetom Rycin Biblioteki Narodowej w Warszawie, Bibliotek Uniwersyteckich w Warszawie, Toruniu i Wrocławiu oraz Deutsche Fotothek w Dreźnie za terminowe wykonanie mikrofilmów i odbitek fotograficznych.

Wiele cennych informacji i wskazówek materiałowych zawdzięczam: dr Aldonie Bartczakowej, dr Izabeli Galickiej, prof. dr Mieczysławowi Gęba-rowiczowi, doc. dr Tadeuszowi S. Jaroszewskiemu, doc. dr Mariuszowi Karpowiczowi, dr Helenie Kozakiewiczowej, doc. dr Józefowi Lepiarczykowi, dr Karolowi Lewickiemu, dr Adamowi Małkiewiczowi, mgr Irenie Malinowskiej, doc. dr Adamowi Miłobędzkiemu, doc. dr Stanisławowi Mossakowskiemu, dr Teresie Mroczko, zmarłemu dyr. dr Zbigniewowi Pajączkowskiemu, dr Marii Poprzęckiej, Franciszkowi Starowieyskiemu, doc dr Wandzie Roszkowskiej, mgr Ninie Miks-Rudkowskiej, dr Janowi Samkowi, dr Adamowi Więckowi i mgr Hannie Zembrzuskiej. Niedawno zmarłej mgr Ewie Kozłow-skiej-Tomczyk winien jestem bardzo wiele w zakresie dokumentacji fotograficznej.

Za nadzwyczajną życzliwość i udostępnienie własnych książek dziękuję — prof. dr Juliuszowi Starzyńskiemu. Z większością krytycznych uwag Recenzentów mojej pracy doktorskiej — prof. dr Władysława Tomkiewicza jak i doc. dr Janusza Pelca zgadzam się. Dzięki ich życzliwej krytyce udało mi się uniknąć wielu błędów i przeoczeń. Za przyjacielskie rady i uważne

>10(


korekty wielu fragmentów pracy dziękuję doc. dr Andrzejowi Ryszkiewi-czowi, doc. dr Jerzemu Kowalczykowi i ks. mgr Jerzemu Paszendzie. Najwięcej jednak w tym zakresie zawdzięczam dr Andrzejowi Rottermundowi, który pomógł mi ponadto przy uzyskaniu fotografii z Muzeum Narodowego w Warszawie.

Osobne podziękowania należą się mgr Wandzie Wyganowskiej, zwłaszcza za pomoc przy wypożyczaniu wielu książek z bibliotek krajowych i zagranicznych.

Promotorowi i Redaktorowi tej książki prof. dr Janowi Białostockiemu najgoręcej pragnę podziękować za konsultacje, korekty, przekazane kwerendy, wypożyczone i zakupione dla mnie książki.

Spotykając się z wielką życzliwością i serdecznością wielu osób i instytucji, tym bardziej zdaję sobie sprawę z zawodności mojego warsztatu naukowego, niedociągnięć i opuszczeń, tak przy zbieraniu faktów historycznych, jak i ich analizie, czy próbie syntezy.

Czytelnika proszę więc o cierpliwość i wyrozumiałość.

Przypisy

1 A. Sawicki W sprawie świeckich pogrzebów. „Gazeta Krakowska" 1968, nr 68 (6554) oraz „Kurier Łódzki" 1970. nr 81.

* J. Białostocki Vanitas. Z dziejów obrazowania idei „marności" i „przemijania" w poezji I sztuce. W: Teoria i twórczość. O tradycji i inwencji w teorii sztuki 1 ikonogralii. Poznań 1961, s. 104 - 136 oraz rozszerzona wersja Kunst und Vanitas. W: Stil und Ikonographie. Stu-dien zur Kunstwissenschalt. Drezno 1966, s. 186 - 230.

3 Informacje uzyskane od prof. M. Gębirowicza oraz T. Mańkowskiego Dzieje zbiorów grallcznych Zakładu Narodowego im. Ossolińskich. „Rocznik Zakładu Narodowego im. Ossolińskich" R. 5: 1957, s. 88 nn., — Zbiory Pawlikowskich. Katalog. Oprac. M. Grońska i M. Ochońska pod red. T. Solskiego (Katalog Rysunków w Zbiorach Biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich. Tom 1). Wrocław 1960, s. 9.

4 Niestety nie udało mi się uzyskać zdjęć i opisu rzeźb od E. Kozłowskiej, Głównego Konserwatora Lwowskiego Muzeum Historycznego.

* Istniały ryciny do następujących druków: Opisania (...) katatalku na pogrzebie (...) Marli Anny z Kazanowa Jablonowskiey (...) W kościele Lwowskim W. O. Jezuitów wystawionego (...) 1687 oraz Relacya (...) w (...) kolegiacie zamoyskiey (...) Ordynata (...) 1726 Miedzioryty J. Labingera widział ostatnio w prywatnych rękach doc. dr A. Ryszkiewicz.

6 A. Ciechanowiecki poinformował mnie, że ok. 1968 r. widział w handlu antykwarycznym w Londynie rysunek G. G. Bibieny przedstawiający castrum doloris na pogrzeb Lubomirskiej.


Książka ma pełne prawa zastrzeżone i można ją wykorzystywać wyłącznie na zasadzie dozwolonego użytku