Dziś jesteśmy świadkami zmiany wyobrażeń dotyczących tak naszej własnej dziedziny, jak też zmiany ogólniejszych przekonań o tym, czym nauka może być, na czym polegają jej - jako pewnego wytworu kultury przecież - ograniczenia, i jak można by próbować owe ograniczenia przekraczać, zmieniając zarazem ją samą.

Jeśli w ten sposób - z metaperspektywy - spojrzeć na różne przedstawiane w niniejszej książce poszukiwania, to można je sytuować w jeszcze szerszym kontekście znaczeń: uznać, że „wewnętrzne" przeobrażenia nauki społecznej, próby odmiennego niż jeszcze niedawno ujmowania jej relacji z rzeczywistością „zewnętrzną", wreszcie próby swoistego spojrzenia na sam podmiot poznający, stanowią tylko jeden - pośród wielu - przejaw przewartościowywania założeń, które legły u podstaw kultury zachodniej. Przewartościowywania dokonującego się nie tylko w nauce (i poprzez nią), ale także zachodzącego w innych dziedzinach aktywności ludzkiej, np. w sztuce, we właściwy im sposób.

Książka składa się z trzech części. W pierwszej Zwrot ku doświadczeniu w badaniach społecznych zbieram różne przejawy owego zwrotu i analizuję je odnosząc się głównie do badań polskich, zrealizowanych w ostatnim kilkunastoleciu. Staram się też wskazać, że zmiana podejścia do uprawiania badań społecznych w Polsce może być traktowana jako symptom ogólniejszych tendencji w naukach społecznych. W części drugiej Badacz, istota doświadczająca przedstawiam najpierw propozycję takiego postępowania badawczego, w którym doświadczanie staje się zasadniczą dyrektywą metodologiczną, a następnie zastanawiam się, w jaki sposób można by animować badacza, tak by stał się bardziej otwarty na doświadczenie i potrafił pełniej, a zarazem wrażliwiej doświadczać. Staram się analizować z tego punktu widzenia możliwie różnorodne aspekty podmiotowości badacza jako podstawowego narzędzia studiów interpretatywnych. W części trzeciej Ze studiów nad doświadczeniem indywidualnym i społecznym w badaniach

6