w drugiej połowie XIX wieku rzeczywiście istniało zjawisko podnoszenia się średniego wzrostu, a co za tym idzie, czy poprawie ulegał standard życia szerokich warstw społecznych. Odpowiedzi na to pytanie starałem się udzielić w rozdziale czwartym. Rozdział piąty oparłem w całości na zapisach z ksiąg poborowych i poświęciłem trendom warstwowym, w nadziei, iż uda się prześledzić przemiany uwarstwienia społecznego i dystanse międzywarstwowe widziane przez pryzmat mierników biologicznych. Wreszcie w ostatnim - szóstym rozdziale - staram się znaleźć przyczyny trendu sekular-nego we wzroście w Królestwie, szczególnie zaś określić jaki wpływ na ów trend miał kryzys agrarny ostatniego piętnastolecia XIX wieku.Ku niezadowoleniu piszącego, książka stopniowo rozrastała się. Dotyczyło to szczególnie rozdziałów poświęconych źródłom. Czytelnik może więc odnieść wrażenie, że część merytoryczna została przytłoczona przez część krytyczną. Tak się jednak stać musiało, bowiem ksiąg poborowych nie wykorzystywano od roku 1905. Korzystano za to ze statystyk urzędowych nie zdając sobie przy tym sprawy z ich wad.
12
Prawa do treści książki "Wielka Transformacja" posiada Michał Kopczyński. Książka jest dostępna na licencji Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne - Bez utworów zależnych 3.0 Polska.