logię amerykańską i na socjologię w ogóle. Wiele jego prac było niemal natychmiast tłumaczonych na języki obce. Są one ważnym punktem w rozwoju tak zwanej socjologii radykalnej, łączącej strukturalną i historyczną analizę zjawisk społecznych z dążeniem do wprowadzenia przemian społecznych mogących przezwyciężyć uprzedmiotowienie człowieka w zbiurokratyzowanym świecie.

Monografia niniejsza ma na celu możliwie pełne przedstawienie twórczości Millsa. Z natury rzeczy nie może ono być szczegółowe. Nie pomijając więc chyba żadnej ze spraw istotnych, koncentruję się przede wszystkim na problematyce ogólnej — filozoficznej, metodologicznej i teoretycznej. Zagadnienia szczegółowe przedstawiane będą raczej pobieżnie, choć sposób pracy badawczej Millsa był dobrym przykładem tego, jak można realizować jego zalecenia metodologiczne i teoretyczne.

Istotną rolę odgrywał dla Millsa jego związek z tradycją filozoficzną i socjologiczną. Uważał on, że sposób pracy klasycznych socjologów powinien być nadal wzorem dla współczesnych badaczy społecznych. Korzystał z konstruowanych przez klasyków ogólnych modeli społeczeństwa, wzorował się na ich sposobach łączenia problematyki historycznej, strukturalnej i psychologicznej. Kontynuował zapoczątkowane przez nich wiązanie analiz na poziomie makro-strukturalnym z analizami na poziomie małych środowisk, w obrębie których toczy się codzienne życie poszczególnych ludzi. Był jednym z pierwszych socjologów amerykańskich, który uznał znaczenie prac Karola Marksa dla późniejszego rozwoju dyscypliny. Dlatego też genezie intelektualnej dzieła Millsa poświęcony jest w tej książce osobny rozdział.

Mills był ostrym krytykiem współczesnej sobie socjologii amerykańskiej. Konfrontował sposób jej uprawiania z tradycją socjologiczną i z

8


podstawowymi problemami społecznymi oraz indywidualnymi troskami pojedynczych ludzi w połowie XX w. Ocena była bardzo krytyczna, ale umożliwiła autorowi przedstawienie własnych, w dużej mierze odziedziczonych po klasykach poglądów metodologicznych. Zarówno ta ocena, jak i propozycje są przedstawione w osobnych rozdziałach.

Ważnym wreszcie aspektem millsowskiej twórczości są jego analizy struktury społeczeństwa amerykańskiego, analizy prowadzone zawsze z perspektywy historycznej. Związany jest z nimi normatywny model społeczeństwa. Składają się nań poglądy na to, jakiego typu społeczeństwo mogłoby realizować podstawowe wartości kultury zachodniej. I ta problematyka jest tu zarysowana.

Jak wspominałem, w kontekście socjologii amerykańskiej działalność Millsa stanowiła ważny bodziec dla współczesnego (przełom lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych) nurtu określanego jako „socjologia radykalna". Ma ona też związek z politycznym nurtem Nowej Lewicy. Ostatni rozdział poświęcony jest znaczeniu i miejscu Millsa w obu tych nurtach.

W monografii wykorzystałem dwa własne, wcześniejsze teksty. Rozdział o millsowskim modelu społeczeństwa amerykańskiego oparty jest częściowo na artykule Model społeczeństwa globalnego w koncepcji C. W. Millsa, zamieszczonym w zeszycie 6 „Prac Socjologicznych U. J.", Kraków 1980, a krótki ostatni rozdział na obszernym artykule Radykalizm w socjologii XX-go wieku („Studia socjologiczne", 1983, nr 1).

Zamieszczone w antologii artykuły i fragmenty książek Millsa ilustrują częściowo wspomnianą wyżej problematykę. Częściowo dlatego, że zupełnie pominąłem przy wyborze te książki, które publikowane były w języku polskim, mimo iż wiele już lat minęło od ich wy-

9


Creative Commons License Prawa do treści książki "C.W. Mills" posiada Janusz Mucha. Książka jest dostępna na licencji Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne 3.0 Polska.