38

wanie tego typu, jego walka, dojrzewanie, przekształ- canie polskiej kultury w organ jego panowania nad światem i własnego samorządu — oto droga, po której musi iść myśl polska. Musi ona stać się świadomością swobodnych robotników, zdolnych do samoistnej pracy na najwyższym poziomie technicznym" 32. Ten prawie dowolnie przykładowo wybrany cytat z dzieła najbar- dziej dojrzałego okresu twórczości Brzozowskiego do- wodnie pokazuje, że cała ta twórczość była próbą takiego rozwiązania dylematów epoki, które byłoby koherentne i prospektywne zarazem. Niesprzecznie za- tem kojarzyło będące biegunami napięć wartości i two- rzyło całość zdolną do kształtowania nowego, przyszło- ściowego wzoru kultury. Dylemat ten w ostrej, dra- matycznej postaci (do czego przyczyniła się jego szcze- gólna sytuacja osobista), mającej zaoiążyć nad całym życiem Brzozowskiego, został przez niego przeżyty w okresie młodzieńczej biografii, a analizowany tutaj dokument jaskrawię to potwierdza. Stwierdzenie to pozwala nam powrócić do przenikliwości publicysty, Emila Haeckera, i odkrytego przez niego związku między zeznaniami Brzozowskiego a Płomieniami. Chodzi bowiem i o to, aby Płomienie zwrócić Płomie- niom.

Po opublikowaniu Materiałów śledztwa żandarm- skiego... 20 listopada 1906 roku wykłady lwowskie Brzozowskiego na skutek zamieszania trwającego na Politechnice zostają przeniesione do sali „Gwiazdy". Entuzjastyczni zwolennicy gotują mu tutaj tak zaj- mującą potem sąd obywatelski „kwiatową owację". „Obszerną salę zapełniła szczelnie publiczność z naj- rozmaitszych sfer postępowych. Gdy prelegent wszedł na estradę, wszyscy powstali z miejsc. Chwila uroczy- stego milczenia, a potem przeciągły grzmot oklasków

Legenda Młodej Polski, s. 149—150.

39