poważnego konfliktu wewnętrznego, a także w na- stępstwach konfliktu z otoczeniem, że pożądany przez niego (i zinternalizowany) wzór kulturalny jest ra- dykalnie odmienny od tego, który zastał on w owej grupie. Z powodu tej odmienności nie tylko nie zin- ternalizował on wzoru otoczenia, lecz także dramatycz- nie go odrzucił. Przy czym zestawienie tego konfliktu z zarysem jego genezy zawartym w pierwszym z cy- towanych fragmentów pozwala nam tę sytuację ro- zumieć jako niewydolność nowego wzoru w stosunku do oczekiwań i pragnień zrodzonych przez wzór zin- ternalizowany uprzednio. I tak pozostając tylko na tym poziomie konkretności, na który oba cytowane fragmenty zezwalają (rzecz bowiem jest bardziej zło- żona, o czym jeszcze będzie mowa), możemy powie- dzieć, że konflikt dokonał się tutaj na płaszczyźnie konfrontacji pewnego przyswojonego, wyobrażonego „ogólnoludzkiego" wzoru kulturowego z analogicznym wzorem „narodowym".

Ów wzór „ogólnoludzki" ewokują we fragmencie pierwszym nazwiska pisarzy: Bieliński, Michajłowski, Buckie, Draper itp., we fragmencie drugim — Szek- spir, Goethe i Byron oraz całe zestawy frazeologiczne: „współczesny rozwój cywilizacji", „naukowa praca nad filozofią", „współczesne studia dzieł literatury i sztuki".

Wzór „narodowy" przyzywają: „rozmaite tzw. pa- triotyczne wydawnictwa [...] a szczególnie broszurki" („Bóg wie przez kogo napisane") — fragment pierw- szy; „nadzwyczajny brak poważniejszego zaintereso- wania się czymkolwiek", „bezkrytyczna wobec każdej broszury", „byleby tylko wyszła ona bez cenzury", „politykomania" powodująca, że przywódcami mło- dzieży są „jacyś ledwo piśmienni pismacy", przekształ- cająca całe to „środowisko w grzązkie błoto z wielką szkodą dla kraju i cywilizacji" — fragment drugi.

27