wśród których zdecydowaną większość stanowiła bezkmieca szlachta zagrodowa, oraz olbrzymie rozdrobnienie majątkowe — to główne elementy specyfiki gospodarczej Mazowsza. Odmienność ekonomiczna i niski, w porównaniu z innymi województwami, status materialny szlachty mazowieckiej były niejednokrotnie w przeszłości przedmiotem drwin, prześmiewczych anegdot i powiedzeń. „Jestem ja Mazur, Mazur bogaty, świcą się na mnie prześlicne saty: kosulkę mam dreliskową, właśnie jakby muślinową, dratwami sytą. —Mam ja i zupan złoty od świenta, co w nim mój pradziad pasał cielenta" — głosił popularny wierszyk wykpiwający, oprócz cech osobowych, specyficzne cechy mazowieckiej wymowy. W złośliwych przypowiastkach Mazur był nie tylko ubogi, ale również nieokrzesany, głupkowaty, a przy tym sprytny i przebiegły2. Ważnym elementem odróżniającym Mazowsze od reszty kraju była długa i silna tradycja odrębności państwowej — proces stopniowego wcielania ziem mazowieckich do Korony i integrowania ich pod względem prawnym z pozostałymi prowincjami zakończył się stosunkowo 5