Problematyka interesów, sprzeczności interesów, konfliktów, antagonizmów, w szczególności powiązanych z klasową strukturą społeczeństwa, ta klasyczny obszar zainteresowań marksistowskich nauk społecznych. Rozwijając teorię interesów i ich sprzeczności, współcześni badacze chcą przy jej pomocy wyjaśnić zjawiska społeczne w społeczeństwach zarówno kapitalistycznych jak i socjalistycznych.

Chciałbym pokazać w tym miejscu, jak rozumiane są przez trzech wybranych polskich socjologów marksistowskich terminy: interesy, sprzeczności interesów i konflikty (walki). Ograniczam się tylko do tych trzech koncepcji i do pobieżnej analizy, ponieważ konieczne wydaje mi się zasygnalizowanie problemu, a bardziej wnikliwe rozważanie go nie jest przedmiotem tej pracy.

1.2.2.1. Pojęcie interesu. Terminowi „interes" odpowiadają w literaturze, również i marksistowskiej, co najmniej dwa pojęcia. Po pierwsze więc przez interes jakiejś grupy można rozumieć system przekonań, wspólny członkom tej grupy społecznej, a odnoszący się do sytuacji najbardziej korzystnej ze względu na dane potrzeby członków grupy, czy grupy jako całości. Po drugie, termin „interes" oznacza samą tę sytuację korzystną dla grupy ze względu na jej dane cele.

Pierwszy sposób rozumienia terminu „interes" podaje na przykład Julian Hochfeld. Wychodzi on z założenia, że „interes klasowy i konflikt klasowych interesów są kategoriami o treści psychologicznej". Pisze on, że „proces kształtowania świadomości przez anta-

16